تردید ها و دوراهی های زندگی من

طبقه بندی موضوعی
محبوب ترین مطالب

خوشبختی چیست؟

سه شنبه, ۶ شهریور ۱۳۹۷، ۰۸:۵۱ ب.ظ

تمام فصل های کتاب انسان خردمند یه طرف و فصل 19 یه طرف ، در فصل 17 و 18 هراری درمورد انقلاب علمی و صنعتی و تاثیر شگرفی که این انقلاب ها بر راحتی زندگی انسانها داشته اند صحبت می کنه و وضعیت زندگی و رفاه مردم تا قبل از 1500 میلادی و بعد اون رو با ذکر مثالهایی مقایسه می کنه و به وضوح مشخص است که سطح رفاه انسانها تقریبا در سراسر جهان به شدت افزایش پیدا کرده ، اما هراری در فصل نوزده این سوال رو میپرسه که آیا انسانها خوشبخت تر شده اند؟؟


این بخشی از پاسخی است که هراری به این سوال بسیار مهم در این فصل داده است :


زیست شناسان معتقدند که دنیای ذهنی و عاطفی ما تحت حاکمیت ساز و کارهای بیوشیمیایی است که طی میلیون ها سال تکامل شکل گرفته ات . خوش دلی ما ، همانند دیگر وضعیت های ذهنی ، نه توسط معیارهای بیرونی مثل درآمد یا روابط اجتماعی یا حقوق سیاسی ، بلکه توسط سیستم پیچیده ای از اعصاب و یا یاخته های عصبی و مواد شیمیایی گوناگون مثل سروتین، دوپامین و اوکسیتوسین تعیین می شود.


در ادامه هراری میگه زیست شناسان معتقدند که سطح خوشبختی انسانها بسته به ژنتیک آنها تنها می تواند در یک بازه ی محدود نوسان داشته باشد:

سیستم های خوشبختی انسان هم بسته به افراد مختلف متغیر است. در یک مقیاس یک تا ده ، گروهی از اسنانها با یک سیستم بیوشیمی شاداب متولد می شوند که به حالت روحی شان این امکان را می دهد که بین درجه ی شش تا ده نوسان کند اما بعد از مدتی رو هشت ثابت بماند ، چنین فردی حتی اگر در یک شهر بزرگ منزوی کننده زندگی کند و تمام پول هایش را با سقوط نرخ سهام از دست بدهد و به بیماری دیابت هم مبتلا باشد باز کاملا خوشبخت خواهد بود. افراد دیگری هم هستند که به یک بیوشیمی منحوس دچارند که بین سه و هفت در نوسان است و بعد از مدتی روی پنج ثابت می ماند . چنین فرد ناکامی حتی اگر از حمایت قوی یک جامعه ی همبسته هم برخوردار باشد، یا پول زیادی در بخت آزمایی برنده شود و مثل ورزشکاران المپیک سالم باشد باز هم افسرده خواهد بود.  در واقع حتی اگر این دوست محزون ما صبح پنجاه میلیون دلار برنده شود، ظهر درمان ایدز و سرطان را پیدا کند ، عصر بین فلسطین و اسرائیل صلح برقرار کند و غروب فرزندش را که مدت ها گمش کرده بود پیدا کند باز نمی تواند به چیزی بیشتر از درجه خوشبختی هفت برسد به زبان ساده :مغز این فرد برای وجد و نشاط ساخته نشده است حال هر اتفاقی بیفتد.


در ادامه برای مقایسه خوشبختی انسانها در طول تاریخ هراری می گوید :


 اگر رویکرد زیست شناختی به خوشبختی را بپذیریم ، اهمیت تاریخ ناچیز می شود زیرا اغلب وقایع تاریخی تاثیری بر بیوشیمی مت نداشته اند.

دهقان فرانسوی قرون وسطی را با بانکدار پاریسی عصر حاضر مقایسه کنید. دهقان در کلبه ای گلی با چشم اندازی به خوکدانی زندگی می کرد اما بانکدار در پنت هاوسی مجلل مشرف به شانزه لیزه و مجهز به جدیدترین ابزارک های تکنولوژیک زندگی می کند . ما از روی شم انتظار داریم که بانکدار از دهقان بسیار خوشبخت تر باشد . اما کلبه ی گلی و پنت هاوس و شانزه لیزه نمی تواند حالت روحی ما را تعیین کند اما سروتونین می تواند . وقتی که دهقان قرون وسطی ساخت کلبه ی گلی اش را به اتمام می رساند یاخته های عصبی مغزش سروتونین ترشح میکرد و میزان آن را تا فلان حد بالا می برد ، یاخته های عصبی مغز بانکدار هم وقتی پنت هاوسش را به پایان رساند به همان اندازه سرتونین ترشح میکرد و میزان آن را تا همان حد بالا می برد . برای مغز فرقی نمی کند که پنت هاوس از کلبه ی گلی راحت تر است ، تنها چیزی که برای مغز مهم است این است که اکنون سروتونین در فلان سطح است. در نتیجه بانکدار ذره ای هم از جد اعلایش یعنی دهقان فقیر قرون وسطایی خوشبخت تر نخواهد بود.

در ادامه هراری بخش هایی از این دیدگاه را با استناد به تحقیقات روانشناسان زیر سوال می برد و به بررسی دیگر دیدگاه های پیرامون مفهوم خوشبختی می پردازد.


نظر خودم :


بخش های زیادی از این دیدگاه زیست شناسانه در مورد من صادق است مثلا:

1- من تا قبل از دوران بلوغم آدم برونگرا تر ، فعال تر و شاداب تری بودم اما بعد از دوران بلوغم کاملا درونگرا و کم حرف شدم ،  هیچ چیزی در این دوران به جز هورمونها و مواد شیمیایی گوناگون در بدن من تغییر پیدا نکرده.


2-نسبت به 5 سال پیش خیلی از وسایل من ارتقا پیدا کرده ، دانشگاه بهتری رفتم و درکل از نظر مادی شاید شاهد افزایش سطح رفاه باشم  مثال بارزش تبدیل گوشی های دکمه ای قدیمی همه ی ما به گوشی های لمسی که دیگر تقریبا همه کار میکنند می تواند باشد ولی  آیا سطح خوشبختی ما از اون زمان بالاتر رفته؟


اما درمورد این دیدگاه که بیان می کند هر انسانی با چارچوب معینی از سطح شادی به دنیا می آید و امکان ندارد بتواند این سطح شادی را تغییر دهد تردید دارم ، درمورد من تا به امروز این موضوع صادق است اما شاید آدمهایی باشند که تونسته باشند سطح ثابت خوشبختی خودشون رو تغییر دهند...


نظرات  (۳)

موضوع عجیب و جذابی بود. برای من کلا تازه هست
پاسخ:
آره کل کتاب به کنار و این فصل و بررسی این سوال به کنار. 
درواقع به نظرم این موضوع خیلی شگفت انگیزه که سطح آسایش و رفاه انسانها به طرز عجیبی در دهه های اخیر افزایش پیدا کرده اما سطح آرامش و خوشبختی آنها شاید هیچ تغییری نکرده باشه ...
به نظرِ منم قابلِ تغییره. باید راجع‌بهش فکر کنم.
پاسخ:
آره به نظر من هم موضوع  مهم و قابل تأملی است.
  • احسان ابراهیمیان
  • من خیلی اخیرا از این کتاب شنیدم، این متن هم بسیار جالب بود حداقل خانمم خیلی ذوق کرد براش خوندم :))
    پاسخ:
    اول از همه باید بگم خیلی خوشحالم که متن مورد قبول شما و همسرتون واقغ شده :)

    راستش من شخصا زیاد علاقه ای به مطالعه تاریخ  ندارم ولی میدونم که دونستن تاریخ امری ضروری است و مدت ها بود به دنبال کتابی می گشتم که خیلی ساده و به دور از اضافه گویی تاریخ رو بیان کند و پیداش کردم ... هراری خیلی زیبا از دو و نیم میلیون سال پیش تا امروز ما انسان ها رو همراه با تفسیر فلسفی و به صورت داستان گونه بیان کرده و به نظرم همین تلفیق تاریخ و فلسفه و شکل داستان گونه کتاب رو از خشکی درآورده .

    به نظرم این کتاب پانصد و خورده ای صفحه ای ارزش وقت گذاشتن و مطالعه اش رو داره ، امیدوارم اگه خوندین لذت ببرین :)

    ارسال نظر

    ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
    شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
    <b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
    تجدید کد امنیتی